VVOJ-conferentie 2019: Wat gaan we doen?

Thema: Open de Poort!

De VVOJ-conferentie staat dit jaar in het teken van de toegankelijkheid van overheidsinformatie. Aanleiding: de Nederlandse Wet openbaarheid van bestuur (Wob) wordt (wellicht) vervangen voor de Wet open overheid (Woo). De behandeling in het parlement is gaande. De VVOJ was aanvankelijk enthousiast over de nieuwe wet, die overheidsinformatie toegankelijker zou gaan maken. Intussen lijkt het echter een slap aftreksel te worden van wat de bedoeling was. De VVOJ pleit daarom voor een andere wet. In het plenaire openingsprogramma van de conferentie en in het thema-sessiespoor gaan we in op toegankelijkheidskwesties in binnen- en buitenland.

Meer dan genoeg keus
De 36 parallelsessies die volgen op de plenaire ochtend, zijn een bekend programmaonderdeel voor trouwe conferentiebezoekers. Nieuw is dat we deze sessies ordenen in zes ‘sporen’ van zes sessies, zodat er op elk tijdstip voor iedereen iets interessants te vinden is.

  1.     Themasessies: dit jaar over de toegankelijkheid van overheidsinformatie.
  2.     Management: over de organisatie van onderzoeksprojecten of de organisatie van onderzoeksjournalistiek op redacties.
  3.    Topwerk: Presentaties van de beste onderzoeksprojecten van het afgelopen jaar.
  4.    Onderzoeksvaardigheden (1)- oriëntatie: nieuwe onderzoekvaardigheden of interessante tools worden toegelicht en met elkaar vergeleken.
  5.    Onderzoeksvaardigheden (2) – datajournalistiek: trainingen in datajournalistieke vaardigheden.
  6.    Onderzoeksvaardigheden (3) – klassiek: trainingen in klassieke onderzoekstechnieken.

VVOJ Vliegwiel van het jaar

Dit jaar introduceren we een nieuwe VVOJ prijs: het Vliegwiel. Het Vliegwiel is een eerbetoon aan journalistiek managers of eindredacteuren die zich bijzonder inspannen voor meer en betere onderzoeksjournalistiek. Journalisten die met of voor zo’n vliegwiel werken kunnen tot 1 oktober een gemotiveerde voordracht doen. De uitreiking vindt plaats tijdens het conferentiediner op vrijdagavond 22 november.

Masterclass

Op de donderdag voorafgaand aan de conferentie organiseren we voor het eerst een masterclass van een dag, gericht op ervaren (onderzoeks)journalisten. Dit jaar is het een training voor gevorderden in internetresearch. De training wordt gegeven door de bekende BBC-trainer Paul Meyers. Hier meer informatie over het programma. Inschrijven, ook voor de conferentie, kan hier.

Conferentie highlights

Hieronder belichten we enkele sessies en sprekers. Voor het programma van uur tot uur kun je binnenkort terecht in Sched.

Wanneer de Belastingdienst met nepbewijs komt…

Een ongekende heksenjacht’, zo kwalificeert RTL-onderzoeksjournalist Pieter Klein de jacht door de Belastingdienst op fraudeurs. Die helemaal geen frauders bleken te zijn. Ten onrechte werden de toeslagen voor kinderopvang van driehonderd ouders stopgezet. Sommigen kwamen terecht op zwarte lijsten en kregen met procedures te maken, aangespannen door De Belastingdienst. Met gebroken huwelijken, verloren banen en veel persoonlijk leed als gevolg. Wat als de overheid zo onbetrouwbaar blijkt, weigert fouten toe te geven en het lot van een stuntelende staatssecretaris het algemeen belang begint te overschaduwen? Pieter Klein (RTL) en  Jan Kleinnijenhuis (Trouw) zochten het uit en vertellen erover.

Drie jaar lang een onschuldige migrant vrijgepleit

Lorenzo Tondo, de Italiaanse migratie-correspondent van The Guardian, bevrijdde met zijn journalistieke publicaties deze zomer een onschuldige migrant. Die ervan werd beschuldigd een van de grootste smokkelnetwerken van de Middellandse Zee te hebben gerund. Jarenlang zat Medhanie Berhe vast omdat zijn naam en gedragingen sterk leken op een mensensmokkelaar waar Europa jarenlang achteraan zat. Door de vasthoudendheid van Tondo en samenwerking met journalisten van The New Yorker, de Zweedse publieke omroep en De Groene Amsterdammer, toonde hij na drie jaar en vele publicaties aan dat de verkeerde man vastzat. Toch is het verhaal nog niet afgerond, want die arme migrant wacht nog veel ellende – Tondo is vastbesloten dat aan te tonen.

Fouad Youcefi, voorzitter van de Zweedse vereniging van onderzoeksjournalisten Föreningen Grävende Journalister, is een van de keynote speakers tijdens plenaire opening van het conferentieprogramma. Fouad werkt als onderzoeksjournalist bij de Zweedse publieke televisie, is trainer en weet veel van de Zweedse openbaarheidswetgeving. In zijn verhaal gaat hij in op de veel geprezen Zweedse Wob en zal vertellen hoe het komt dat deze openbaarheidswet, net als in andere Scandinavische landen, langzaam maar zeker wordt uitgehold.

Huib Modderkolk (de Volkskrant) schrijft een boek over de AIVD. Hoe doe je dat, schrijven over de geheime dienst? En hoe kwam het dat hij nog voor publicatie voor de rechter moest verschijnen? Een sessie over geschrapte passages en verantwoord omgaan met je bron in het programmaspoor Topwerk.

Lars Bové (De Tijd) schrijft dit jaar het VVOJ-essay over de relatie journalist en overheid. Tijdens de plenaire opening van het conferentieprogramma belicht hij de hoofdlijnen. Voor discussie over zijn werk is alle gelegenheid in de vervolgsessie in het themaspoor. Uiteraard krijgen alle conferentiebezoekers een exemplaar van het essay mee naar huis.